काठमाडौं । नेपालको वाम राजनीति फेरि एक निर्णायक मोडमा पुगेको छ। पुराना दलहरूबीच फेरि “एकता”को कुरा चलेको छ तर भूमिगत राजनीति हुँदै वैकल्पिक बाटो खोज्दै आएका कम्युनिस्ट पार्टी नेपालका महासचिव नेत्रविक्रम चन्द ‘विप्लव’ ले त्यसैबीच एक नयाँ सन्देश दिएका छन् : “अब नयाँ कम्युनिस्ट केन्द्र निर्माण अपरिहार्य छ।”
फेसबुकमार्फत चार बुँदे धारणा सार्वजनिक गर्दै विप्लवले न केवल आफ्नो संगठनिक दृष्टिकोण प्रस्ट पारेका छन्, तर देशभर चलिरहेको वाम पुनर्संरचना प्रयासमाथि गहिरो प्रश्नचिन्ह पनि खडा गरेका छन्।
चार बुँदामा विप्लवको राजनीतिक उद्घोष
मोर्चाबन्दी बिना आन्दोलन दिशाहीन
विप्लवले देशभरका क्रान्तिकारी र वाम शक्तिहरूबीच वैचारिक र रणनीतिक मोर्चाबन्दी अनिवार्य भएको बताएका छन्। “विचार मिल्नेहरू अलग-अलग खेमामा बसिरहे भने जनताको आन्दोलन टुक्रिन्छ,” उनले चेतावनी दिएका छन्।
विचार र सिद्धान्तको गम्भीर बहस आवश्यक
उनका अनुसार कम्युनिस्ट आन्दोलन केवल नारामात्रले चल्दैन — त्यसको जीवाशक्ति वैचारिक स्पष्टता र सैद्धान्तिक दृढतामा हुन्छ। “अब सतही एकता होइन, गहिरो बहस चाहिन्छ,” उनको सन्देश हो।
‘एकता’को पुरानो ढाँचा असफल भइसकेको निष्कर्ष
विप्लवले व्यङ्ग्यात्मक रूपमा भनेका छन् — “एकता नाममा पार्टीहरू खप्टिन्छन् र फेरि उप्किन्छन्, यो परिपाटी अब हास्यास्पद भइसकेको छ।”
उनले यस्तो एकतालाई ‘राजनीतिक रंगमञ्चको पुनः प्रदर्शन’ भनेका छन् — जहाँ पात्र बदलिन्छन्, तर स्क्रिप्ट उही रहन्छ।
नयाँ केन्द्र : विचारमा शुद्ध, संगठनमा दृढ
उनका अनुसार अबको आवश्यकता ‘कसरी एकता गर्ने’ होइन, ‘कसरी नयाँ वैचारिक केन्द्र बनाउने’ हो। “पुरानो बाटोले होइन, नयाँ केन्द्रले मात्र मुक्ति सम्भव छ,” विप्लवको निष्कर्ष हो।
सन्दर्भ : वाम एकताको अर्को ‘राउन्ड’
विप्लवको यो वक्तव्य त्यही बेला आएको हो जब चिरन सीलसहितका नेताहरू विप्लव समूहबाट अलग भई माओवादी केन्द्रसँग एकता गर्ने तयारीमा छन्।
यसै साता माओवादी केन्द्र, एकीकृत समाजवादी र केही अन्य वाम दलबीच पनि पार्टी एकता घोषणाको अन्तिम तयारी भइरहेको छ।
राजनीतिक वृत्तमा विप्लवको यो टिप्पणीलाई ‘नयाँ वाम ध्रुव निर्माणको पूर्व संकेत’ को रूपमा हेरिएको छ। विश्लेषकहरू भन्छन्, “विप्लव अब केवल प्रतिरोधी नेता होइनन्, उनी वैचारिक वैकल्पिक केन्द्र बनाउन उद्यत देखिन्छन्।”
पृष्ठभूमि : पुराना दलहरूप्रति अविश्वास
सन् २०७२ पछि पटक–पटक गरिएको माओवादी–एमाले–समाजवादी एकताहरू न त स्थायित्वमा परिणत भए न त वैचारिक रूपमा सफल देखिए।
यही विफलताका पृष्ठभूमिमा विप्लवले आफ्नो टिप्पणी गरेका हुन् — जुन नेपालका वाम राजनीति भित्रको नयाँ असन्तोष र सम्भावित पुनर्संरचनाको संकेत पनि हो।
निष्कर्षमा,
विप्लवको चार बुँदे सन्देश केवल एक ‘स्टेटस अपडेट’ होइन — यो नेपालका वाम आन्दोलनभित्रको गहिरो द्वन्द्व र नयाँ वैकल्पिक ध्रुवको उदय संकेत हो। अब प्रश्न यही छ- पुराना दलहरूको एकताले भविष्य बनाउँछ कि विप्लवको नयाँ केन्द्रले इतिहास मोड्नेछ?