काठमाडौं, पौष २२ (जनवरी ६) – ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री कुलमान घिसिङले नेपालको भविष्यको ऊर्जा रणनीतिमा सौर्य ऊर्जालाई अग्रस्थानमा राख्न आवश्यक रहेको बताएका छन्। स्वदेशी ऊर्जा माग बढ्दै जानु, जलविद्युत् क्षेत्रमा जलवायु परिवर्तनको असर पर्नु तथा विद्युत् आयात घटाउने सम्भावनालाई ध्यानमा राख्दै सौर्य ऊर्जाको विकास अपरिहार्य भएको उनको भनाइ छ।
मंगलबार काठमाडौंमा आयोजित सोलार इलेक्ट्रिक म्यानुफ्याक्चरर्स एसोसिएसन नेपाल (सेमान) को २५औँ वार्षिक साधारण सभालाई सम्बोधन गर्दै मन्त्री घिसिङले देशभर सौर्य ऊर्जाको प्रयोग क्रमशः बढ्दै गएको उल्लेख गरे। ऊर्जा सुरक्षाका लागि जलविद्युत्सँगै सौर्य ऊर्जालाई समानान्तर रूपमा विकास गर्नुपर्ने उनले जोड दिए।
“सौर्य ऊर्जा अहिले राष्ट्रिय ग्रिडमा समेत जडान हुन थालेको छ। यदि स्वदेशमै सौर्य उत्पादन विस्तार गर्न सक्यौँ भने आयातित विद्युत्माथिको निर्भरता उल्लेख्य रूपमा घटाउन सकिन्छ,” मन्त्री घिसिङले भने।
उनले सरकारले सिँचाइ नहरमाथि सौर्य प्यानल जडान गर्ने सम्भावनाको अध्ययन गरिरहेको जानकारी पनि दिए। अन्य देशहरूमा प्रयोग भइसकेको यो मोडेलले जमिनको बचत गर्नुका साथै पानीको वाष्पीकरणसमेत कम गर्ने उनले बताए। साथै, पहाडी तथा हिमाली भूभागको सदुपयोग गरी नेपालले सौर्य ऊर्जा उत्पादन गर्न सक्ने सम्भावना रहेको उल्लेख गर्दै भारतले हाल एक लाख मेगावाटभन्दा बढी सौर्य विद्युत् उत्पादन गरिरहेको उदाहरण प्रस्तुत गरे।
मन्त्री घिसिङले भारततर्फ १५ हजार मेगावाटसम्म विद्युत् निर्यात गर्ने लक्ष्यसहित प्रसारण लाइन निर्माण कार्य अगाडि बढिरहेको जानकारी दिँदै नेपाललाई दीर्घकालमा क्षेत्रीय ऊर्जा आपूर्तिकर्ताको रूपमा स्थापित गर्ने सरकारको दृष्टिकोण रहेको बताए।
कार्यक्रममा राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष डा. प्रकाशकुमार श्रेष्ठले जलवायु परिवर्तनका कारण केही मौसममा नदी–खोलाहरू सुक्दै जाँदा जलविद्युत् उत्पादनमा असर परिरहेको बताए। उनले यस्तो अवस्थालाई सम्बोधन गर्न सरकारको १६औँ पञ्चवर्षीय योजनाले सौर्य ऊर्जासहित नवीकरणीय ऊर्जाको विविधीकरणलाई प्राथमिकतामा राखेको जानकारी दिए।
ऊर्जा मन्त्रालयका सचिव चिरञ्जीवी चटौतले आगामी दुई वर्षभित्र देशभर पूर्ण विद्युतिकरण गर्ने लक्ष्यसहित सरकार अघि बढिरहेको र शहरी क्षेत्रसँगै दुर्गम बस्तीहरूमा पनि भरपर्दो ऊर्जा पहुँच सुनिश्चित गरिने बताए।
वैकल्पिक ऊर्जा प्रवर्द्धन केन्द्र (एइपिसी) का कार्यकारी निर्देशक नवराज ढकालले देशभर, विशेषगरी सेवा नपुगेका क्षेत्रमा सौर्य समाधान विस्तार गर्न सेमानले एइपिसीसँग सहकार्य गर्दै आएको भूमिकाको प्रशंसा गरे।
त्यस्तै, नेपाल उद्योग वाणिज्य महासंघ (एफएनसीसीआई) का वरिष्ठ उपाध्यक्ष अञ्जनकुमार श्रेष्ठले नेपालमा सौर्य ऊर्जा उत्पादनलाई व्यवस्थित, विश्वसनीय र व्यावसायिक रूपमा अघि बढाउन संघको योगदान उल्लेखनीय रहेको बताए।
साधारण सभामा सौर्य ऊर्जा क्षेत्रका चुनौती र सम्भावनाबारे विस्तृत छलफल भएको थियो भने संघले आगामी कार्यदिशा तय गर्न नयाँ नेतृत्व चयन गर्ने तयारीसमेत गरेको छ।