सोसाइटी अफ कन्सल्टीङ आर्किटेक्चरल एन्ड ईन्जिनियरिङ फर्म्स (स्कायफ)को ३५ औँ वार्षिकोत्सव सम्पन्न भएको छ । संस्थाले ३५औँ स्थापना दिवसको अवसरमा “देशको वर्तमान अवस्थाबाट उत्पन्न परामर्श फर्महरूको आउने चुनौतीहरू” विषयक राष्ट्रिय सम्मेलन समेत आयोजना गरेको थियो । मङ्सिर ४ गते आयोजना गरिएको सम्मेलनमा परामर्श उद्योगका नीति–अव्यवस्था, पेशागत क्षमता विकास र दीर्घकालीन अवसरहरू बारे संवाद भएको थियो ।
नेपालको कन्सल्टिङ उद्योगको प्रारम्भ १९७० को दशकदेखि सरकारी निकायहरूले साना–ठूला इन्जिनियरिङ परियोजनाका लागि निजी विशेषज्ञहरूको संलग्नता सुरु गरेपछि भएको मानिन्छ। समयसँगै यस क्षेत्रको विस्तार भए पनि प्रभावकारी नीतिगत सुधार, स्पष्ट नियामक संरचना र सक्षम कार्यान्वयन वातावरण अभावका कारण उद्योगले आफ्नो सम्भावित क्षमतामा उक्लन नसकेको विज्ञहरूको टिप्पणी छ।
यिनै चुनौतीहरू समाधान गर्न र क्षेत्रगत वकालतलाई सुदृढ बनाउने उद्देश्यले कन्सल्टिङ आर्किटेक्चरल एण्ड इन्जिनियरिङ फर्महरूको संस्था, नेपाल (SCAEF) मंसिर ५, २०४७ मा तत्कालीन श्री ५ को सरकारअन्तर्गत औपचारिक रूपमा दर्ता गरिएको थियो। संस्थाले १५ साउन २०५३ मा देशभरका कन्सल्टिङ फर्महरूको आधिकारिक प्रतिनिधि संस्थाको मान्यता प्राप्त गर्यो। यस्तै, २२ फागुन २०६१ मा भौतिक योजना तथा निर्माण मन्त्रालय एसकैफको रेखदेख तथा समन्वय गर्ने लाइन मन्त्रालयका रूपमा तोकियो। सार्वजनिक निर्माण निर्देशिका, २०५८ अनुसार सार्वजनिक पूर्वाधारसम्बन्धी प्रस्तावका लागि सर्टलिस्ट हुन व्यावसायिक समाजहरूसँग दर्ता अनिवार्य गरिएको थियो।
यसै सन्दर्भमा, एसकैफले आज “राष्ट्रिय परिस्थिति अनुरूप कन्सल्टिङ फर्महरूले सामना गर्नुपर्ने आगामी चुनौतीहरू” विषयक राष्ट्रिय सम्मेलन सफलतापूर्वक सम्पन्न गरेको छ। सम्मेलन एसकैफको ३५औँ दिवसको अवसरमै आयोजना गरिएको हो, जसले देशभरका अग्रणी इन्जिनियरिङ तथा आर्किटेक्चरल कन्सल्टिङ फर्महरू, सरकारी प्रतिनिधि तथा सरोकारवालाहरूलाई एकै स्थानमा ल्यायो।
कार्यक्रमका सहभागीहरूले समन्वित सरकारी कार्यशैली, परियोजना कार्यान्वयनका मापदण्डको सुधार, पारदर्शी खरीद प्रणाली, तथा क्षेत्रलाई क्षेत्रीय र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धामा सक्षम बनाउनुपर्ने आवश्यकता औँल्याए।
नेपालले यातायात, ऊर्जा, सहर विकासदेखि स्मार्ट पूर्वाधारसम्मका ठूला परियोजनाहरू अगाडि बढाइरहेका बेला, बलियो कन्सल्टिङ उद्योगले मात्र प्राविधिक उत्कृष्टता, नवप्रवर्तन र दिगो परियोजना कार्यान्वयन सुनिश्चित गर्न सक्ने सम्मेलनमा वक्ताहरूले जोड दिए।
एसकैफका पदाधिकारीहरूले संस्थाले आगामी वर्षहरूमा पनि नीतिगत सुधारका लागि वकालत जारी राख्ने, व्यावसायिक मापदण्ड सुदृढ पार्ने र नेपालका इन्जिनियरिङ तथा आर्किटेक्चरल कन्सल्टिङ फर्महरूको क्षमतावृद्धिमा निरन्तर सहयोग पुर्याइरहने प्रतिवद्धता व्यक्त गरे।
सम्मेलनमा सरकारका प्रतिनिधि, परामर्श कम्पनी, विकास साझेदार र अन्य सरोकारवालाहरूले निम्न विषयहरूमा गहिरो छलफल गरे:
नियमितिकरणमा अन्तर र कमी
परामर्श फर्महरूका लागि पर्याप्त नीति समर्थन र नियमन नहुँदा विकासमा अवरोध हुनसक्ने विषय उठाइएको छ।
पेशागत क्षमता विकास
प्रोजेक्ट डिजाइन, व्यवस्थापन तथा प्राविधिक क्षमता बढाउने तालिम र क्षमता विकास आवश्यक भएकोमा जोड दिइयो।
पारदर्शी सार्वजनिक खरिद प्रक्रिया
सार्वजनिक निर्माणमा परामर्श सेवा लिनु पर्ने प्रक्रियामा अधिक पारदर्शिता र मानक सुधार्न सुझाव दिइयो।
अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रतिस्पर्धा
नेपालको परामर्श क्षेत्रमा नवप्रवर्तन ९ष्ललयखबतष्यल० र प्राविधिक उत्कृष्टता कायम राख्दै क्षेत्रलाई क्षेत्रीय र ग्लोबल स्तरमा सशक्त बनाउनुपर्ने चुनौती औँल्याइयो।
समन्वय र नीति सुधार
सरकारको विभिन्न निकायबीच एकीकृत समन्वय, दीर्घकालीन नीति सुधार र स्थानीय परामर्श कम्पनीहरूलाई स्थिर वातावरण दिनुपर्ने विषयमा बलियो आवाज उठ्यो ्र
प्रतिबद्धता
स्कायफका सदस्यहरुले सम्मेलनमा नीति सुधारका लागि लबिंग जारी राख्ने र पेशागत मानकहरू कडाईले अगाडि बढाउने प्रतिबद्धता दोहोर्याएका छन्। यसले नेपालको इन्जिनियरिङ्ग र वास्तु परामर्श क्षेत्रमा दीगो वृद्धि र गुणस्तर सुनिश्चित गर्न मद्दत गर्नेछ भन्ने उनीहरूको विश्वास छ। विशेष गरी, जब नेपालको आधारभूत पूर्वाधारमा ठूला योजनाहरू जस्तै यातायात, हाइड्रोपावर, स्मार्ट सहर विकास तीव्र गतिमा अघि बढिरहेका छन्, तब एक सक्षम र पेशागत परामर्श उद्योगले प्राविधिक उत्कृष्टता, नवप्रवर्तन र दीगो परियोजना कार्यान्वयनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्नेछ भन्ने सम्मेलनले पुष्ट्याएको छ।