ललितपुर — एजेन्डा फर चेन्ज (Agenda for Change–A4C) नेपालद्वारा आयोजित वास (पानी, सरसफाइ तथा स्वच्छता) प्रणाली सुदृढीकरण विषयक राष्ट्रियस्तरीय कार्यशाला आज सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ। कार्यशालामा नेपालका वास प्रणाली सुदृढीकरणमा हालसम्म भएका प्रगतिहरूको समीक्षा गर्दै दीगो सेवा प्रवाहका लागि आगामी कार्यदिशाबारे छलफल गरिएको थियो।
कार्यशालामा संघीय सरकारका निकायहरू, विकास साझेदार, दाता संस्था, राष्ट्रिय तथा अन्तर्राष्ट्रिय गैरसरकारी संस्था, निजी क्षेत्र, शैक्षिक क्षेत्र र सञ्चारमाध्यमका प्रतिनिधिसहित ५०–६० जना सहभागी थिए। वास क्षेत्रमा क्रियाशील सरोकारवालाबीच अनुभव आदान–प्रदान, प्रणालीगत चुनौतीबारे छलफल तथा आपसी समन्वय सुदृढ गर्ने उद्देश्यले कार्यक्रम आयोजना गरिएको हो।
दीर्घकालीन वास सेवाका लागि प्रणाली सुदृढीकरण
एजेन्डा फर चेन्ज समान सोच भएका संस्थाहरूको साझा पहल हो, जसले वास सेवा प्रवाहमा प्रणालीगत दृष्टिकोण प्रवर्द्धन गर्दै आएको छ। नेपालमा सन् २०१५ मा चार संस्थाबाट सुरु भएको यो पहल हाल WaterAid Nepal, FEDWASUN, Welthungerhilfe (WHH), Simavi, Helvetas, CARE Nepal, Terre des Hommes (Tdh), Oxfam Nepal र WASH Khabar सहित नौ साझेदार संस्थाको सहकार्यमा विस्तार भएको छ।
यस सहकार्यको उद्देश्य दिगो विकास लक्ष्य ६ अनुरूप सुरक्षित, समावेशी र दिगो वास सेवा सुनिश्चित गर्न राष्ट्रिय तथा स्थानीय सरकारलाई सहयोग पुर्याउनु हो। संघीय संरचनाअन्तर्गतको जटिल वास शासन प्रणालीलाई ध्यानमा राख्दै, A4C नेपालले नीति सुधार, संस्थागत क्षमता अभिवृद्धि, वित्तीय संयन्त्र, अनुगमन प्रणाली तथा सेवा प्रवाह व्यवस्थापनमा सुधारमा जोड दिँदै आएको छ।
प्रमुख छलफल र निष्कर्ष
कार्यशालामा A4C नेपाल तथा साझेदार संस्थाहरूले वास प्रणाली सुदृढीकरणका क्षेत्रमा हासिल गरेका उपलब्धि, सिकाइ र अनुभवहरू साझा गरे। सहभागीहरूले शासन, जवाफदेहिता, वित्तीय व्यवस्था र क्षमता विकासमा केन्द्रित प्रणालीगत दृष्टिकोणले अल्पकालीन पूर्वाधार परियोजनाभन्दा दीगो र समतामूलक वास सेवा सुनिश्चित गर्न सक्ने विषयमा छलफल गरे।
कार्यक्रमको विशेष आकर्षणका रूपमा A4C वास प्रणाली सुदृढीकरण रोडम्याप तथा यससँग सम्बन्धित मार्गदर्शन पुस्तिका र ढाँचाहरूको औपचारिक सार्वजनिकरण गरिएको थियो। यी दस्तावेजहरूले सरकारका सबै तहमा वास सेवा योजना, समन्वय र कार्यान्वयन सुधारका लागि रणनीतिक प्राथमिकता, भूमिका र कार्यहरू स्पष्ट गरेका छन्।
अन्तर्क्रियात्मक प्रश्न–उत्तर सत्र तथा समूह छलफलमार्फत सहभागीहरूले रोडम्यापमा सुझाव दिएका साथै राष्ट्रिय वास प्राथमिकतासँग समन्वय गरी संयुक्त रूपमा अघि बढ्ने सम्भावनाबारे छलफल गरेका थिए।
आगामी बाटो
कार्यशालामा सहभागीहरूले रोडम्यापलाई व्यवहारमा उतार्न सरकार, विकास साझेदार र अन्य सरोकारवालाबीच अझ सुदृढ सहकार्य आवश्यक रहेकोमा जोड दिए। कार्यक्रमको निष्कर्षमा नेपालमा वास क्षेत्रको दीर्घकालीन प्रगति सरकारी नेतृत्व, पर्याप्त वित्तीय स्रोत, संस्थागत सुदृढीकरण तथा प्रणालीगत दृष्टिकोणप्रतिको दीर्घकालीन प्रतिबद्धतामा निर्भर रहने साझा समझदारी व्यक्त गरियो।
सुरक्षित पानी र सरसफाइमा सबै नागरिकको पहुँच सुनिश्चित गर्ने लक्ष्यतर्फ अघि बढिरहेको नेपालका लागि एजेन्डा फर चेन्जजस्ता पहलहरू सामाजिक तथा जलवायुजन्य जोखिममा रहेका समुदायसम्म पुग्ने सक्षम र दिगो वास प्रणाली निर्माणतर्फको महत्वपूर्ण कदम भएको सरोकारवालाहरूले बताएका छन्।