म्याग्दी, साउन ३० । पछिल्ला तीन वर्षयता म्याग्दीमा नयाँ उद्योग तथा व्यवसाय दर्ताको दर निरन्तर घट्दो क्रममा देखिएको छ भने बन्द हुने दर उल्लेखनीय रूपमा बढेको छ। पर्यटन तथा उद्योग कार्यालय म्याग्दीका अनुसार, आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा उद्योग–व्यवसाय दर्ता २६५४ प्रतिशतले घटेको छ भने खारेजी दर १०७ प्रतिशतले बढेको छ।
कोभिड–१९ महामारीपछिको आर्थिक मन्दी, वैदेशिक रोजगारीतर्फको आकर्षण, जनसंख्या घट्दै जानु र वैकल्पिक पेशाप्रति झुकावलाई यस प्रवृत्तिको प्रमुख कारणका रूपमा देखिएको छ।
दर्ता र खारेजीको ताजा तथ्यांक
गत आर्थिक वर्षमा म्याग्दीमा ७० उद्योग र ८५ व्यवसाय दर्ता भए, तर सोही अवधिमा ४२ उद्योग र ४८ व्यवसायिक फर्म खारेज भए। अघिल्लो वर्षमा भने २११ उद्योग–व्यवसाय दर्ता हुँदा ८४ मात्र खारेज भएका थिए।
२०७९/८० मा १०१ उद्योग र ११० व्यवसाय दर्ता भए भने १४ उद्योग र २९ व्यवसाय खारेज भएका थिए। अझ अघिल्लो वर्षहरूमा क्रमशः ७६२ (२०७७/७८), ५७० (२०७८/७९) र ३१७ (२०७९/८०) उद्योग–व्यवसाय दर्ता भएका थिए।
अहिले म्याग्दीमा कुल २,९१७ उद्योग र २,६९० व्यवसाय कायम छन्।
रोजगारी र राजस्वमा असर
गत वर्ष दर्ता भएका उद्योगहरूले २१७ जनालाई मात्र रोजगारी दिन सके। ५३२ उद्योग र ६०३ व्यवसायिक फर्मको नवीकरण भए पनि नयाँ दर्तामा आएको गिरावटले रोजगारी विस्तारमा अवरोध देखिएको छ।
राजस्व संकलनतर्फ भने वृद्धि देखिएको छ—२०८१/८२ मा रु ३० लाख २५ हजार ७७४ संकलन भएको छ, जुन अघिल्लो वर्षको रु १७ लाख ३८ हजार ५०० भन्दा करिब दोब्बर हो। कार्यालयका अनुसार प्रदेश सरकारको नीतिगत परिवर्तनले राजस्व वृद्धिमा योगदान पुर्याएको हो।
उद्योग संघको दृष्टिकोण
म्याग्दी उद्योग वाणिज्य संघका अध्यक्ष सुविन श्रेष्ठले जनसंख्या कमी, बसाइँसराइ, वैदेशिक रोजगारी र महामारीपछिको मन्दीलाई प्रमुख कारण बताए। उनका अनुसार, धेरै व्यवसायहरू वैदेशिक रोजगारीका लागि कारोबार प्रमाणित गर्न वा ऋण/अनुदान लिन मात्र दर्ता हुन्छन् र उद्देश्य पूरा भएपछि करको झन्झट टार्न खारेज गरिन्छ।
श्रेष्ठका अनुसार, हार्डवेयर, फेन्सी र सामान्य होटल व्यवसाय घटेको भए पनि पर्यटनमुखी होटल व्यवसाय भने वृद्धि भएको छ। साथै, अब ग्रामीण उद्यमीहरूले स्थानीय तहमै दर्ता गरी पान नम्बर लिन पाउने व्यवस्थाले प्रदेशस्तरीय कार्यालयमा दर्ता नगर्ने प्रवृत्ति पनि बढेको छ।